Voor de Ikon heb ik recentelijk een podcast geschreven, een zingevingstekst over de film Never let me go. Beluister de podcast hier , lees de tekst onder en reageer gerust.
”Het leven moet vooruit geleefd, maar achterwaarts begrepen worden.” Deze uitspraak van filosoof Kierkegaard kwam in me op, toen ik nadacht over de film ‘Never let me go’. In de film zien we de jonge vrouw Kathy die achterom kijkt naar het leven dat ze tot nu leefde. Een leven wat niet zo lang heeft geduurd. Een leven waarvan begin af aan al bij vast stond dat het op jonge leeftijd beëindigd zou worden. Een leven wat al uitgestippeld was toen Kathy geboren werd.
Dat ze op de wereld kwam met een vastomlijnd doel is Kathy wel duidelijk. Haar lot was al bepaald, evenals dat van haar vrienden, Tommy en Ruth, waarmee ze opgroeide binnen de veilige muren van de kostschool Hailsham. Van jongs af aan wordt het hen verteld: hoe bijzonder ze zijn en hoe nobel het lot wat hen te wachten staat, is. Voor degene van buitenaf die het verhaal bekijkt of leest, is het eerder een noodlot. Een onbegrijpelijk noodlot, want waarom verzet niemand zich? Waarom breekt niemand uit het systeem? We zien de kansen voorbij schieten en de tragiek van de situatie grijpt ons al snel naar de keel. Maar als je altijd hebt geleerd dat de buitenwereld gevaarlijk en eng is, waarom zou je daar dan naar verlangen?
We kunnen ons afvragen of ons leven wel zo verschillend is als dat van de kinderen van Hailsham. Uiteindelijk groeien ook wij op in een systeem waarin allerlei verwachtingen aan ons gesteld worden: het volgen van een gedegen opleiding, bouwen aan een carrière, het wel of niet stichten van een gezin en als al die taken erop zitten mogen we genieten van ons pensioen. Ook wij komen op een zekere dag tot ‘completion’, zoals ze het in de film noemen. Op een zekere dag is ons leven van voldoende belang geweest. Hebben we, zo vraagt Kathy zich aan het eind af, niet allemaal het gevoel dat we te weinig tijd hebben gehad?
Tijd om te genieten van wat werkelijk waardevol is en zin geeft. Dat vergt de moed om hiervoor te vechten. Om de grenzen van het systeem te bevragen en uit te rekken. Leven in het hier en nu en leren van de ervaringen die we achteraf pas begrijpen.
Veel lijkt te programmeren, in te plannen. Maar als we iets kunnen leren van Never let me go, dan is het wel dat wat er werkelijk toe doet, zich niet houdt aan de regels van hoe het moet of hoe het van tevoren is bedacht. Dat valt niet te sturen. Het leven gaat zijn eigen gang. De vraag die dan voor ons allemaal blijft staan, is dan: wat doen we met de tijd die we hebben? Wat bepaalt kwaliteit van leven in het licht van eindigheid?
http://www.ikonrtv.nl/uitzendingDyn.aspx?lIntType=31&lIntEntityId=929
